Muling naging sentro ng matinding diskusyon sa Senado ang impeachment trial ni Vice President Sara Duterte matapos kuwestiyunin ng kanyang kampo ang kredibilidad ng imbestigasyon ng National Bureau of Investigation (NBI) kaugnay ng umano’y pagbabanta laban kina Pangulong Ferdinand Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos, at dating House Speaker Martin Romualdez. Sa ikaapat na araw ng paglilitis, iginiit ng depensa na may mga hindi pagkakatugma sa mga dokumento at proseso ng NBI na, ayon sa kanila, ay maaaring makaapekto sa bigat ng ebidensiyang iniharap laban sa Bise Presidente.
MANILA, Philippines – Muling naging sentro ng mainit na pagtatalo sa Senado ang impeachment trial ni Vice President Sara Duterte matapos kuwestiyunin ng kanyang kampo ang kredibilidad at pagiging maayos ng isinagawang imbestigasyon ng National Bureau of Investigation (NBI) kaugnay ng umano’y pagbabanta nito laban kina Pangulong Ferdinand Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos, at dating House Speaker Martin Romualdez. Sa ikaapat na araw ng paglilitis, iginiit ng depensa na may mga seryosong pagkukulang at hindi pagkakatugma sa mga dokumentong inihain ng NBI, na ayon sa kanila ay nagpapahina sa batayan ng isa sa mga pangunahing artikulo ng impeachment.
Sa mahaba at masusing cross-examination noong Lunes, Hulyo 13, binigyang-diin ni defense lawyer Mark Vinluan ang mga umano’y hindi pagkakatugma sa naging proseso ng imbestigasyon ng NBI. Ayon sa kanya, mahalagang masuri ang integridad ng naturang imbestigasyon dahil ang ikaapat na artikulo ng impeachment, na tumatalakay sa umano’y grave threats laban sa Pangulo, First Lady, at dating House Speaker, ay nakabatay sa mga ebidensiyang inipon ng ahensya.
SA IBANG BALITA:
- Depensa ni VP Sara Duterte Kinuwestiyon ang Imbestigasyon ng NBI sa Ikaapat na Araw ng Impeachment Trial
- GSIS Itinaas sa ₱50,000 ang Funeral Benefit, Libo-libong Pamilyang Pilipino ang Makikinabang
- First Gen EDC Nilinaw Isyu, Handa Magbigay ng Maaasahang Kuryente sa Region 8
- Enrico Gloria Delivers Historic Mandarin Graduation Speech at Prestigious Tsinghua University Ceremony
- Health Secretary Ted Herbosa Reportedly Resigns, Cites Health Condition and Need for Recovery
- CHED Employees File Complaints Against Chairperson Shirley Agrupis, Allege Abuse of Authority and Misuse of Government Resources
Isa sa pinakamahalagang puntong inilatag ng depensa ay ang naging aksyon ng Department of Justice (DOJ) matapos matanggap ang reklamo mula sa NBI. Noong Enero 30, 2025, ipinadala ng NBI sa DOJ ang kanilang rekomendasyon na sampahan si Duterte ng tatlong bilang ng grave threats at isang bilang ng inciting to sedition. Gayunman, makalipas lamang ang ilang araw, naglabas ang DOJ ng sertipikasyon noong Pebrero 5, 2025 na nagsasabing ibinabalik nito ang reklamo dahil kulang umano ang kinakailangang ebidensiya upang maipagpatuloy ang kaso.
Dahil dito, diretsahang tinanong ni Vinluan ang testigo ng prosekusyon na si Jeremy Lotoc, dating pinuno ng NBI Cybercrime Division at kasalukuyang regional director ng NBI sa Bangsamoro Administrative Region in Muslim Mindanao. Ayon sa abogado, kung talagang nagsagawa ng masusing imbestigasyon ang NBI at nakapangalap ng sapat na mga testigo at dokumento, bakit pa umano ibinalik ng DOJ ang reklamo dahil sa kakulangan ng ebidensiya.
Sa kanyang testimonya, ipinaliwanag ni Lotoc na hindi tuluyang ibinasura ng DOJ ang reklamo. Sa halip, humiling lamang umano ang kagawaran ng karagdagang mga dokumento at sinumpaang salaysay mula sa mga ahente ng NBI upang higit pang mapalakas ang kanilang kaso. Aniya, bahagi lamang ito ng normal na proseso ng pagsusuri ng DOJ bago magpasya kung sapat na ang ebidensiyang isasampa sa hukuman.
Hindi lamang ang kakulangan ng ebidensiya ang pinuna ng depensa. Inilatag rin ni Vinluan ang umano’y kahina-hinalang pagbabago sa petsa ng isa sa mga opisyal na dokumento ng NBI. Ayon sa kanya, ang dokumento ay may receiving stamp ng DOJ na may petsang Pebrero 12, 2025, ngunit kalaunan ay nilagyan umano ito ng manu-manong pagbabago upang gawing Enero 30, 2025.
Iginiit ng depensa na ang naturang pagbabago ay nararapat lamang na maipaliwanag nang malinaw dahil maaari itong magdulot ng pagdududa sa pagiging maayos ng chain of custody at dokumentasyon ng imbestigasyon. Para sa kampo ni Duterte, ang anumang hindi maipaliwanag na pagbabago sa mga opisyal na rekord ay maaaring makaapekto sa kredibilidad ng buong proseso.
Bukod dito, itinuro rin ni Vinluan ang umano’y magkakaibang docket numbers na lumitaw sa iba’t ibang dokumentong may kaugnayan sa reklamo. Aniya, magkaiba ang docket number na nakasaad sa reklamo ng NBI at sa sertipikasyong inilabas ng DOJ. Idinagdag pa niyang ang mga dokumentong ito rin ang kalaunang ipinatawag sa pamamagitan ng subpoena at isinumite sa House Committee on Justice, na nagsilbing isa sa mga batayan sa paghahain ng articles of impeachment laban sa Bise Presidente.
Para sa depensa, mahalagang masuri kung tama at pare-pareho ang mga opisyal na rekord dahil ang mga ito ang naging pundasyon ng kasong isinampa sa Senado. Naniniwala ang kampo ni Duterte na ang anumang hindi pagkakatugma sa mga dokumento ay maaaring magkaroon ng malaking epekto sa pagtitimbang ng mga senador sa ebidensiya.
Sa kabila ng mga isyung ibinangon ng depensa, nanindigan si Lotoc na hindi nababago ng mga naturang usapin ang nilalaman ng reklamo laban sa Bise Presidente. Sa pagtatanong ni Senator-judge Risa Hontiveros, sinabi niyang nananatiling umiiral ang alegasyon ng grave threats laban kay Duterte at hindi nito awtomatikong pinapawalang-bisa ang resulta ng kanilang imbestigasyon.
Samantala, mariing tumutol ang House prosecution panel sa direksiyon ng pagtatanong ng depensa. Ayon kay Amando Ligutan, abogado ng House prosecution team, walang direktang kaugnayan sa impeachment case ang usapin kung paano tinrato ng DOJ ang reklamong isinampa ng NBI.
Iginiit ni Ligutan na ang pangunahing tanong na dapat pagtuunan ng impeachment court ay hindi ang teknikal na proseso ng paghahain ng reklamo, kundi kung nilabag ba ni Vice President Duterte ang tiwala ng publiko sa pamamagitan ng umano’y pakikipagsabwatan o pagkontrata ng isang assassin upang patayin ang Pangulo ng bansa. Para sa prosekusyon, ang usaping ito ang sentro ng impeachment at hindi ang administratibong detalye ng imbestigasyon.
Patuloy namang inaasahang magiging mas mainit ang mga susunod na pagdinig habang kapwa inilalatag ng depensa at prosekusyon ang kani-kanilang mga ebidensiya at argumento. Sa bawat araw ng paglilitis, mas lumilinaw ang magkabilang pananaw hinggil sa mga isyung bumabalot sa impeachment case, habang nakatutok ang publiko sa magiging pasya ng Senado sa isa sa pinakamahalagang usaping pampulitika sa kasalukuyang panahon.
Kinuwestiyon ng Depensa ang Papel ng Pangulo sa Imbestigasyon ng NBI; Itinanggi ng Ahensya ang Anumang Pakikialam
Nagpatuloy ang masinsinang pagtatanong ng kampo ni Vice President Sara Duterte sa ikaapat na araw ng impeachment trial matapos usisain ng depensa kung may naging impluwensya o pakikialam si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa isinagawang imbestigasyon ng National Bureau of Investigation (NBI) kaugnay ng umano’y pagbabanta laban sa Pangulo. Sa harap ng Senado, mariing itinanggi ng kinatawan ng NBI na may anumang direktiba o interbensyon mula sa Malacañang sa kanilang isinagawang pagsisiyasat.
Sa kanyang cross-examination, binigyang-diin ni defense lawyer Mark Vinluan ang ugnayan ng NBI sa ehekutibong sangay ng pamahalaan. Ipinaalala niya na ang NBI ay isang attached bureau ng Department of Justice (DOJ), habang ang Kalihim ng DOJ ay direktang nananagot sa Pangulo. Dahil dito, nais niyang linawin kung nanatiling malaya at walang impluwensya ang isinagawang imbestigasyon laban sa Bise Presidente.
Direkta niyang tinanong si Jeremy Lotoc, dating hepe ng NBI Cybercrime Division at kasalukuyang regional director ng NBI sa Bangsamoro Administrative Region in Muslim Mindanao, kung nagkaroon ba ng anumang pakikialam si Pangulong Marcos sa buong proseso ng imbestigasyon.
Agad namang itinanggi ni Lotoc ang naturang hinala.
“Of course not, sir,” ang naging tugon ng opisyal ng NBI nang tanungin kung nakialam ba ang Pangulo sa anumang yugto ng imbestigasyon.
Ipinaliwanag ni Lotoc na bahagi ng mandato ng NBI ang magsagawa ng imbestigasyon sa mga banta laban sa pinakamataas na opisyal ng bansa, kabilang ang Pangulo, Bise Presidente, Senate President, Speaker ng House of Representatives, at Chief Justice ng Korte Suprema. Aniya, hindi na kinakailangang hintayin pa ng kanilang tanggapan ang utos mula sa sinuman dahil maaari silang magsimula ng imbestigasyon sa sarili nilang inisyatiba o motu proprio kapag may impormasyon ukol sa isang seryosong banta.
Ang kapangyarihang ito ay nakasaad sa Section 5(g) ng Republic Act No. 10867 o ang National Bureau of Investigation Reorganization and Modernization Act, na nagbibigay ng awtoridad sa ahensya na magsiyasat ng mga kasong may kinalaman sa mga banta sa seguridad o pag-atake laban sa mga pangunahing opisyal ng pamahalaan.
Matapos ang paliwanag na ito, inilipat naman ng depensa ang usapan sa umano’y “Oplan Romanov,” na sinasabing tumutukoy sa mga alegasyon ng pagbabanta sa buhay ni Vice President Duterte at maging sa kanyang pamilya.
Iginiit ng kampo ng Bise Presidente na kung naging maagap ang NBI sa pag-iimbestiga sa umano’y pagbabanta laban kay Pangulong Marcos, dapat ding naging pareho ang pagtrato nito sa mga ulat hinggil sa banta laban kay Duterte.
Bilang tugon, sinabi ni Lotoc na nagsagawa rin ang NBI ng sariling pagsisiyasat kaugnay ng naturang alegasyon. Gayunman, ayon sa kanya, wala silang natagpuang sapat at mapagkakatiwalaang impormasyon upang patunayan na may tunay at agarang banta sa buhay ng Bise Presidente.
Ipinaliwanag ng opisyal na bagama’t kanilang sinuri ang mga impormasyon, hindi umano ito nagbunga ng anumang konkretong ebidensiya na maaaring magsilbing batayan para sa mas malalim na imbestigasyon.
Ayon kay Lotoc, hindi sila nakakita ng validated o kumpirmadong impormasyon na magpapatunay sa alegasyon ng pagbabanta, kaya wala ring naging sapat na dahilan upang magpatuloy sa pormal na kaso o karagdagang hakbang.
Hindi rito nagtapos ang pagtatanong ng depensa. Muli ring binusisi ni Vinluan ang mga sinumpaang salaysay o affidavits na ginamit ng NBI bilang bahagi ng reklamong inihain laban kay Duterte.
Ayon sa abogado, napansin niyang may ilang typographical errors o pagkakamali sa pagsulat sa mga dokumentong ito. Dahil dito, tinanong niya kung gumagamit ba ang NBI ng iisang template sa paghahanda ng kanilang mga affidavits, bagay na maaari umanong makaapekto sa pagiging maayos at pagiging natatangi ng bawat salaysay.
Sa kanyang tugon, sinabi ni Lotoc na hindi siya ang tamang taong makasasagot sa naturang tanong dahil ang mga lumagda mismo sa mga affidavit ang higit na nakaaalam kung paano inihanda ang kanilang mga dokumento.
Ipinahiwatig ng opisyal na ang mga may-akda at lumagda sa mga sinumpaang salaysay ang nararapat na magbigay-linaw sa anumang pagkakamali o pagkakatulad sa nilalaman ng mga ito.
Habang nagpapatuloy ang impeachment trial, kapansin-pansing lalong nagiging detalyado ang pagsusuri ng depensa sa bawat dokumento, proseso, at testimonya ng mga testigo ng prosekusyon. Layunin ng kampo ni Vice President Duterte na ipakita sa impeachment court na may mga isyung dapat munang linawin sa naging imbestigasyon ng NBI bago ito ituring na matibay na batayan ng mga alegasyong nakasaad sa mga artikulo ng impeachment.
Samantala, nananatiling matatag ang paninindigan ng NBI na ang kanilang mga hakbang ay isinagawa alinsunod sa batas at sa kanilang mandato bilang pangunahing ahensya ng pamahalaan na nagsisiyasat sa mga seryosong banta laban sa mga pinakamataas na opisyal ng Republika. Ang mga susunod na pagdinig ay inaasahang higit pang magbibigay-linaw sa magkabilang panig habang patuloy na sinusuri ng Senado ang mga ebidensiya at testimonya na inihaharap sa makasaysayang paglilitis. / aptikons